Łokieć tenisisty to entezopatia nadkłykcia bocznego kości ramiennej, czyli przeciążenie miejsca, w którym ścięgna prostowników nadgarstka przyczepiają się do kości. W klasyfikacji ICD-10 schorzenie ma kod M77.1.
Mimo że często mówi się o „zapaleniu nadkłykcia bocznego”, w przewlekłych przypadkach dominują przede wszystkim zmiany przeciążeniowo-degeneracyjne ścięgna. Wielokrotnie obciążane włókna tracą prawidłową strukturę i zdolność do przenoszenia kolejnych obciążeń.
Dlatego samo wyciszenie bólu nie zawsze rozwiązuje problem. Leczenie powinno również stopniowo odbudować zdolność ścięgna do prawidłowej pracy.
Ból łokcia tenisisty pojawia się po zewnętrznej stronie łokcia, w okolicy nadkłykcia bocznego. Może promieniować w dół, wzdłuż grzbietowej części przedramienia, czasami aż w kierunku nadgarstka.
Najczęstsze objawy to:
Łokieć najczęściej wygląda zupełnie normalnie. Zmiany dotyczą ścięgna znajdującego się pod skórą, dlatego często nie ma ani widocznego obrzęku, ani zaczerwienienia.
Wyraźne zaczerwienienie, ocieplenie i duży obrzęk nie są typowym obrazem łokcia tenisisty i wymagają oceny innej przyczyny.
Nie. Sam łokieć tenisisty jest chorobą ścięgna i typowo nie powoduje drętwienia ani mrowienia palców.
Jeżeli do bólu łokcia dochodzą zaburzenia czucia, trzeba rozważyć również problem dotyczący nerwu, na przykład:
Takie objawy są ważnym argumentem przeciwko samodzielnemu rozpoznawaniu „łokcia tenisisty” wyłącznie na podstawie miejsca bólu.
Najczęstszą przyczyną jest powtarzalne przeciążanie prostowników nadgarstka i ich przyczepu przy łokciu.
Problem może rozwijać się podczas:
Znaczenie ma również biomechanika całej kończyny. Ograniczenia w obrębie barku albo nieprawidłowy sposób wykonywania ruchu mogą zwiększać obciążenia przenoszone na łokieć.
Dlatego nazwa „łokieć tenisisty” jest trochę myląca, bo większość pacjentów z tym problemem wcale nie gra w tenisa.
Najprostsza różnica dotyczy strony bólu: łokieć tenisisty boli po stronie zewnętrznej, a łokieć golfisty po wewnętrznej.
| Cecha | Łokieć tenisisty | Łokieć golfisty |
|---|---|---|
| Strona bólu | zewnętrzna | wewnętrzna |
| Przyczep | prostowniki nadgarstka | zginacze nadgarstka i pronatory |
| Co częściej boli? | prostowanie nadgarstka, chwyt | zginanie nadgarstka, skręcanie przedramienia |
| ICD-10 | M77.1 | M77.0 |
Objawy nie zawsze są jednak podręcznikowe. Przy bólu obejmującym większą część łokcia o rozpoznaniu powinno decydować dokładne badanie.
Więcej o bólu łokcia i możliwych przyczynach opisaliśmy na:
Ból łokcia - gdzie boli, co oznacza i jak leczyć?
W domu można jedynie sprawdzić, czy wzorzec dolegliwości przypomina łokieć tenisisty. Nie pozwala to potwierdzić rozpoznania ani ocenić stanu ścięgna.
Zwróć uwagę, czy:
Jeżeli dodatkowo pojawia się drętwienie palców, znaczny obrzęk albo ból ma inne umiejscowienie, trzeba brać pod uwagę inną przyczynę.
Pierwszym wyborem jest ortopeda, najlepiej wykonujący USG narządu ruchu podczas konsultacji. Lekarz może ocenić, czy ból rzeczywiście pochodzi z przyczepu prostowników, odróżnić problem ścięgna od dolegliwości nerwowych i zaplanować dalsze leczenie.
Fizjoterapeuta ma natomiast bardzo ważną rolę w:
W CRS Clinic w Warszawie konsultacja ortopedyczna może obejmować badanie USG podczas tej samej wizyty.
Podstawą rozpoznania jest badanie kliniczne, a USG pozwala ocenić strukturę ścięgna i wykluczyć część innych przyczyn dolegliwości.
Lekarz sprawdza miejsce największej tkliwości oraz wykonuje testy obciążające prostowniki nadgarstka.
USG pozwala ocenić między innymi:
RTG nie pokazuje ścięgien, dlatego nie jest podstawowym badaniem przy typowym łokciu tenisisty. Może być przydatne, jeśli lekarz chce ocenić struktury kostne lub wykluczyć inną przyczynę dolegliwości.
Świeże i łagodne dolegliwości mogą zmniejszyć się po czasowym ograniczeniu obciążeń, ale przewlekły problem często wymaga bardziej aktywnego leczenia.
Jeżeli po odpoczynku ból powraca natychmiast po wznowieniu pracy lub sportu, oznacza to, że samo oszczędzanie ręki nie odbudowało tolerancji ścięgna na obciążenie.
Warto zgłosić się na badanie szczególnie wtedy, gdy ból:
Przewlekłe przeciążenie może prowadzić do utrwalenia bólu i coraz większego ograniczenia funkcji ręki.
Początkowo boli tylko przy większym wysiłku. Później dolegliwości mogą pojawiać się podczas zwykłego chwytania, podnoszenia kubka czy pracy przy komputerze.
Pacjent zaczyna odruchowo oszczędzać rękę, co może prowadzić do dalszego spadku siły oraz przenoszenia obciążeń na bark, kark i drugą kończynę.
Nie oznacza to, że każdy nieleczony przypadek będzie stale się pogarszał. Im dłużej jednak utrzymują się dolegliwości, tym bardziej złożony może być powrót do pełnego obciążenia.
Podstawą leczenia jest właściwe zarządzanie obciążeniem i stopniowa przebudowa ścięgna. U większości pacjentów operacja nie jest potrzebna.
Czasowo ogranicza się ruchy, które wyraźnie nasilają ból, i poprawia ergonomię pracy. Nie oznacza to całkowitego unieruchomienia ręki.
Największe znaczenie ma stopniowe, kontrolowane obciążanie ścięgna oraz odbudowywanie siły prostowników nadgarstka.
Fizjoterapeuta może również pracować nad funkcją barku, łopatki, nadgarstka oraz sposobem wykonywania czynności, które wcześniej przeciążały łokieć.
W niektórych przypadkach lekarz może rozważyć podanie osocza bogatopłytkowego PRP bezpośrednio w okolice zmienionego ścięgna pod kontrolą USG.
PRP nie jest jednak metodą potrzebną każdemu pacjentowi z łokciem tenisisty. O jego zastosowaniu decydują między innymi obraz ścięgna w USG, czas trwania dolegliwości, stopień zmian oraz odpowiedź na wcześniejsze leczenie zachowawcze.
Kontrola USG pozwala precyzyjnie zaplanować miejsce podania preparatu i wykonać zabieg w obszarze odpowiadającym zmianom widocznym w badaniu.
Przy przewlekłych zmianach, które nie odpowiadają wystarczająco na leczenie zachowawcze, lekarz może rozważyć małoinwazyjne zabiegi pod kontrolą USG (sonochirurgiczne).
W CRS Clinic stosowana jest między innymi elektroliza przezskórna EPI wykonywana aparatem Acure 8000. Zabieg przeprowadza lekarz ortopeda pod kontrolą USG.
O jego zastosowaniu decydują stan ścięgna, czas trwania problemu oraz odpowiedź na wcześniejsze leczenie.
Zabieg nie zastępuje fizjoterapii. Powinien być częścią szerszego planu, którego celem jest również przywrócenie prawidłowej funkcji ręki.
Największe znaczenie mają ćwiczenia z kontrolowanym obciążeniem, które stopniowo zwiększają zdolność ścięgna do przenoszenia sił.
Program może obejmować pracę nad:
Nie ma jednego uniwersalnego zestawu dla każdego pacjenta. Zbyt duże obciążenie zastosowane za wcześnie może nasilić dolegliwości, dlatego intensywność ćwiczeń warto dopasować do aktualnego stanu ścięgna.
Po ustąpieniu bólu obciążenie ręki powinno rosnąć stopniowo. Zniknięcie objawów nie oznacza jeszcze, że ścięgno odzyskało pełną tolerancję na pracę.
W zapobieganiu nawrotom pomagają:
Zwykle nie. Łokieć najczęściej wygląda prawidłowo, ponieważ zmiany dotyczą ścięgna położonego pod skórą. Wyraźne zaczerwienienie, ocieplenie i duży obrzęk sugerują inną przyczynę.
Nie. „Nadgarstek tenisisty” nie jest precyzyjnym rozpoznaniem medycznym. Łokieć tenisisty dotyczy przyczepu ścięgien przy łokciu, chociaż ból może promieniować w kierunku nadgarstka.
U części pacjentów opaska może czasowo zmniejszać dolegliwości podczas aktywności. Nie odbudowuje jednak przeciążonego ścięgna, dlatego powinna być traktowana jako element szerszego leczenia.
Tak, ale rodzaj i intensywność ćwiczeń trzeba dostosować do aktualnego stanu ścięgna. Część obciążeń należy czasowo ograniczyć, podczas gdy odpowiednio dobrany trening jest jednym z podstawowych elementów leczenia.
Nie ma jednego czasu leczenia dla wszystkich. Zależy on między innymi od czasu trwania objawów, stopnia zmian w ścięgnie, rodzaju wykonywanej pracy i odpowiedzi na leczenie.
Najczęściej nie. U większości pacjentów stosuje się leczenie nieoperacyjne. Operację rozważa się w wybranych przewlekłych przypadkach, które nie odpowiadają na prawidłowo prowadzone wcześniejsze leczenie.
O zwolnieniu decyduje lekarz po ocenie objawów i charakteru wykonywanej pracy. Przy części zawodów zamiast pełnej przerwy wystarcza czasowa modyfikacja obowiązków, ergonomii lub poziomu obciążenia ręki.
W CRS Clinic prowadzi konsultacje ortopedyczne połączone z diagnostyką ultrasonograficzną (USG) oraz leczeniem małoinwazyjnym w zakresie schorzeń takich jak:
W swojej pracy wykorzystuje zabiegi sonochirurgiczne, czyli małoinwazyjne procedury wykonywane pod kontrolą USG, które stanowią skuteczną alternatywę dla leczenia operacyjnego. Zajmuje się również wykonywaniem iniekcji dostawowych i okołostawowych (m.in. kwas hialuronowy, osocze bogatopłytkowe PRP) wspomagających proces regeneracji tkanek i odbudowy stawów.
Od ponad pięciu lat pracuje w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym Szpitala Praskiego w Warszawie, gdzie zdobywa doświadczenie w diagnostyce oraz leczeniu chorób i urazów stawów — w tym stawu kolanowego, biodrowego, barkowego, łokciowego oraz nadgarstkowego. W ramach praktyki szpitalnej wykonuje również zabiegi operacyjne, co pozwala mu kompleksowo kwalifikować pacjentów zarówno do leczenia zachowawczego, jak i operacyjnego.
Szczególnym obszarem jego zainteresowań jest chirurgia kończyny górnej, zwłaszcza leczenie urazów i schorzeń obręczy barkowej. Specjalizuje się w małoinwazyjnych procedurach artroskopowych oraz w protezoplastyce stawu łopatkowo-ramiennego.
Stale rozwija swoje kompetencje zawodowe, uczestnicząc w licznych szkoleniach i konferencjach międzynarodowych — m.in. we Francji, Turcji, Grecji, Niemczech i Austrii. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Barku i Łokcia oraz Polskiego Towarzystwa Artroskopowego.
Konsultuje pacjentów w języku angielskim i hiszpańskim.
Ukończone kursy i szkolenia:
Kurs kadawerowy - protezoplastyka stawu ramiennego (2022, 2023, 2024)
Kurs Ultrasonografii narządu ruchu (2022)
Kurs Iniekcji Dostawowych pod kontrolą USG (2022)
Kursy artroskopii kończyny górnej (2023, 2024)
Berlin International Shoulder Course (2021, 2023, 2025)
Ocena MRI stawu ramiennego i kolanowego (2022, 2024)
Kurs chirurgii ręki oraz chirurgii rekonstrukcyjnej (2025)
Również leczy ścięgno Achillesa metodą Elektrolizy EPI.
