Łokieć golfisty to przeciążeniowa choroba przyczepu ścięgien zginaczy nadgarstka i mięśni odpowiedzialnych za obracanie przedramienia. Przyczep znajduje się po wewnętrznej stronie łokcia, na nadkłykciu przyśrodkowym kości ramiennej.
Medyczna nazwa tego problemu to entezopatia nadkłykcia przyśrodkowego, a w klasyfikacji ICD-10 oznaczany jest kodem M77.0.
Nazwa „łokieć golfisty” może być myląca, ponieważ sport odpowiada tylko za część przypadków. Znacznie częściej problem rozwija się u osób, które regularnie wykonują ruchy wymagające mocnego chwytu, zginania nadgarstka lub skręcania przedramienia.
W przewlekłych przypadkach dominują zmiany przeciążeniowe w strukturze ścięgna, a nie klasyczny stan zapalny. Włókna są wielokrotnie obciążane szybciej, niż tkanka zdąży się prawidłowo przebudować.
Dlatego samo chwilowe ograniczenie bólu nie zawsze wystarcza, a celem leczenia jest również stopniowe odbudowanie zdolności ścięgna do przenoszenia obciążeń.
Łokieć golfisty boli po wewnętrznej stronie łokcia, w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego kości ramiennej.
Jest to kostna wypukłość znajdująca się po stronie łokcia zwróconej w kierunku tułowia. Pacjent zazwyczaj potrafi dość dokładnie wskazać palcem najbardziej bolesny punkt. Ucisk tego miejsca często wyraźnie nasila dolegliwości.
Ból może również:
Sama lokalizacja jest dobrą wskazówką diagnostyczną, ale nie wystarcza do rozpoznania, ponieważ tuż obok przyczepu ścięgien przebiega nerw łokciowy.
Objawy łokcia golfisty zwykle rozwijają się stopniowo i nasilają podczas czynności wymagających mocnego chwytu lub pracy nadgarstka.
Najczęstsze są:
W codziennym życiu problem może być odczuwalny podczas otwierania słoika, przekręcania klucza, noszenia cięższej torby, podnoszenia czajnika czy pracy narzędziami. Na początku ból zazwyczaj występuje tylko podczas większego obciążenia. Z czasem może pojawiać się przy coraz prostszych czynnościach.
Sam łokieć golfisty zwykle nie powoduje drętwienia ani mrowienia palców, ponieważ jest problemem dotyczącym ścięgien, a nie nerwu.
Jeżeli jednak drętwieje mały palec i część palca serdecznego, trzeba wziąć pod uwagę nerw łokciowy. Przebiega on bardzo blisko bolesnej okolicy - w rowku znajdującym się za nadkłykciem przyśrodkowym. Z tego powodu objawy obu problemów mogą się nakładać.
Na ucisk nerwu bardziej wskazują:
Łokieć golfisty i problem z nerwem łokciowym mogą również występować jednocześnie. Dlatego przy zaburzeniach czucia lekarz powinien ocenić nie tylko przyczep ścięgien, ale również przebieg nerwu.
Więcej o tym problemie: zespół rowka nerwu łokciowego.
Najczęstszą przyczyną jest powtarzalne przeciążanie przyczepu ścięgien po wewnętrznej stronie łokcia. Szczególne znaczenie ma połączenie dwóch elementów: często powtarzanego ruchu oraz mocnego chwytu.
Do powstawania dolegliwości mogą prowadzić między innymi:
Problem może również pojawić się po nagłym zwiększeniu obciążenia, nawet jeśli wcześniej dana aktywność nie powodowała bólu.
Nie zawsze więc chodzi o wykonywanie „złego ruchu”. Czasami tkanka po prostu otrzymuje więcej obciążenia, niż jest w danym momencie przygotowana przenieść.
Łokieć golfisty częściej dotyczy osób wykonujących powtarzalną pracę ręką niż samych golfistów.
Do grupy ryzyka należą przede wszystkim osoby, których praca lub hobby wymagają:
Znaczenie ma również technika ruchu i ergonomia. To samo zadanie wykonywane w mniej korzystnym ustawieniu nadgarstka i łokcia może bardziej przeciążać przyczep.
Łokieć golfisty boli po wewnętrznej stronie łokcia, natomiast łokieć tenisisty po zewnętrznej. Oba problemy mają podobny mechanizm przeciążeniowy, ale dotyczą innych przyczepów ścięgien.
| Cecha | Łokieć golfisty | Łokieć tenisisty |
|---|---|---|
| Strona bólu | wewnętrzna | zewnętrzna |
| Nadkłykieć | przyśrodkowy | boczny |
| Główne ścięgna | zginacze nadgarstka i pronatory | prostowniki nadgarstka |
| Co nasila ból? | zginanie nadgarstka, chwyt, skręcanie przedramienia | prostowanie nadgarstka, chwyt |
| ICD-10 | M77.0 | M77.1 |
Lokalizacja bólu jest więc pierwszą wskazówką, ale nie zastępuje diagnostyki i badania.
Jeżeli problem dotyczy strony zewnętrznej, więcej znajdziesz w poradniku o łokciu tenisisty.
Rozpoznanie zaczyna się od badania klinicznego, a następnie ultrasonograficznego. USG pomaga następnie ocenić stan przyczepu ścięgien i odróżnić go od innych problemów występujących po wewnętrznej stronie łokcia.
Podczas badania lekarz sprawdza:
Badanie USG pozwala ocenić między innymi:
W razie potrzeby lekarz może zalecić również inne badania.
W CRS Clinic w Warszawie konsultacja ortopedyczna obejmuje USG podczas tej samej wizyty, dzięki czemu wynik badania od razu można zestawić z obrazem klinicznym i bardzo szybko zaplanować skuteczne leczenie.
Łagodne, świeże dolegliwości mogą zmniejszyć się po ograniczeniu przeciążających czynności, ale nie każdy łokieć golfisty ustępuje wyłącznie po odpoczynku.
Częsty scenariusz wygląda następująco: pacjent odciąża rękę, ból znika, a po powrocie do poprzedniej aktywności pojawia się ponownie.
Dzieje się tak dlatego, że odpoczynek zmniejsza aktualne podrażnienie, ale nie zawsze odbudowuje zdolność ścięgna do tolerowania wcześniejszego obciążenia.
Jeżeli ból regularnie wraca albo utrzymuje się mimo zmniejszenia obciążenia, warto ustalić stan przyczepu i zaplanować dalsze leczenie.
Długotrwały łokieć golfisty może prowadzić do przewlekłego bólu, wyraźnego zmniejszenia siły chwytu i coraz większego ograniczenia codziennej aktywności.
Początkowo dolegliwości występują tylko podczas większego wysiłku. Z czasem ból może pojawiać się również przy prostych czynnościach wykonywanych w domu lub pracy.
Pacjent zaczyna wtedy odruchowo oszczędzać rękę i inaczej wykonywać ruchy, co może przenosić większe obciążenia na nadgarstek, bark lub drugą kończynę.
Nie oznacza to, że każdy przypadek będzie stale się pogarszał. Jednak im dłużej utrzymują się objawy, tym więcej czasu zwykle potrzeba, żeby bezpiecznie wrócić do pełnego obciążenia ręki.
U większości pacjentów łokieć golfisty leczy się bez operacji. Podstawą jest modyfikacja obciążeń, fizjoterapia i stopniowa odbudowa wytrzymałości ścięgna.
Czasowo ogranicza się czynności, które wyraźnie nasilają ból.
Nie chodzi o całkowite unieruchomienie ręki, ale o zmniejszenie obciążenia do poziomu, który pozwala tkance się uspokoić i rozpocząć dalszą terapię.
Kontrolowane obciążanie ścięgna jest jednym z najważniejszych elementów leczenia.
Fizjoterapia może obejmować:
Jeżeli przewlekłe dolegliwości nie zmniejszają się mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego, lekarz może rozważyć zabieg celowany pod kontrolą USG.
Rodzaj procedury dobiera się do stanu ścięgna, czasu trwania objawów oraz efektów wcześniejszego leczenia. W CRS Clinic wykonujemy między innymi elektrolizę przezskórną EPI aparatem Acure 8000, iniekcje osocza bogatopłytkowego (PRP) oraz wybrane zabiegi przeciwbólowe. Wszystkie procedury wykonywane są pod kontrolą USG, co pozwala precyzyjnie dotrzeć do leczonej struktury.
Zabieg nie zastępuje fizjoterapii. Jeśli jest wskazany, stanowi jeden z elementów szerszego planu leczenia, którego celem jest zmniejszenie dolegliwości i stopniowy powrót do pełnej sprawności ręki.
Szczegółowy opis poszczególnych metod, kwalifikacji i kosztów znajdziesz na stronie: leczenie bólu łokcia w Warszawie.
Ćwiczenia mają stopniowo zwiększać zdolność przeciążonego ścięgna do przenoszenia siły, a nie „rozciągać ból” na siłę.
Program może obejmować pracę nad:
Nie ma jednego uniwersalnego zestawu dla każdego pacjenta.
Zbyt duża intensywność zastosowana za wcześnie może ponownie podrażnić przyczep. Dlatego rodzaj ćwiczeń, ich obciążenie i sposób progresji powinny odpowiadać aktualnemu stanowi ręki.
Najlepszą ochroną przed nawrotem jest utrzymanie siły ręki i stopniowe zwiększanie obciążeń również po ustąpieniu bólu.
W praktyce pomaga:
Najczęstszy błąd polega na powrocie do pełnej aktywności natychmiast po ustąpieniu bólu. Brak bólu nie oznacza jeszcze, że ścięgno odzyskało pełną tolerancję na wcześniejsze obciążenie.
Warto zgłosić się na konsultację i badanie, jeśli ból po wewnętrznej stronie łokcia nie zaczyna się zmniejszać mimo ograniczenia obciążeń, regularnie wraca albo wpływa na siłę i sprawność ręki.
Szczególnie warto skonsultować:
Drętwienie jest szczególnie ważną wskazówką, ponieważ może oznaczać, że problem nie dotyczy wyłącznie ścięgna.
Dobrym pierwszym wyborem jest ortopeda zajmujący się kończyną górną i wykonujący USG narządu ruchu.
Ból znajduje się po wewnętrznej stronie łokcia, w okolicy nadkłykcia przyśrodkowego. Może również promieniować w dół przedramienia w kierunku nadgarstka i nasilać się podczas mocnego chwytu lub zginania nadgarstka.
Nie. Są to podobne przeciążeniowe problemy dotyczące innych stron łokcia. Łokieć golfisty boli po stronie wewnętrznej, natomiast łokieć tenisisty po zewnętrznej. Zajęte są również inne grupy ścięgien.
Sam łokieć golfisty zwykle nie powoduje drętwienia. Mrowienie lub drętwienie małego i części palca serdecznego może wskazywać na podrażnienie nerwu łokciowego, który przebiega bardzo blisko bolesnej okolicy.
Golf odpowiada tylko za część przypadków. Znacznie częściej przyczyną są powtarzalne ruchy nadgarstka połączone z mocnym chwytem, na przykład podczas pracy narzędziami, dźwigania, remontu lub treningu siłowego.
Łagodne, świeże dolegliwości mogą zmniejszyć się po czasowym odciążeniu ręki. Jeżeli jednak ból wraca natychmiast po powrocie do zwykłych obciążeń albo utrzymuje się przez kolejne tygodnie, samo oszczędzanie ręki może być niewystarczające.
Najczęściej nie. Podstawą jest leczenie nieoperacyjne obejmujące modyfikację obciążeń i fizjoterapię. W przewlekłych przypadkach można rozważyć dodatkowe procedury zabiegowe. Operacja potrzebna jest bardzo rzadko.
Tak. Odpowiednio dobrane ćwiczenia są ważnym elementem leczenia. Nie powinno się jednak trenować bólu „na siłę”. Obciążenie powinno być stopniowo dopasowywane do aktualnej tolerancji ścięgna.
Nie ma jednego czasu leczenia dla wszystkich pacjentów. Zależy on od stopnia zmian, czasu trwania objawów, rodzaju codziennych obciążeń i odpowiedzi na terapię. Świeży problem zwykle prowadzi się inaczej niż przewlekłą entezopatię trwającą od wielu miesięcy.
Dobrym pierwszym wyborem jest ortopeda zajmujący się kończyną górną i wykonujący USG narządu ruchu. Pozwala to podczas jednej konsultacji ocenić zarówno przyczep ścięgien, jak i inne możliwe źródła bólu po wewnętrznej stronie łokcia, w tym nerw łokciowy.
W CRS Clinic prowadzi konsultacje ortopedyczne połączone z diagnostyką ultrasonograficzną (USG) oraz leczeniem małoinwazyjnym w zakresie schorzeń takich jak:
W swojej pracy wykorzystuje zabiegi sonochirurgiczne, czyli małoinwazyjne procedury wykonywane pod kontrolą USG, które stanowią skuteczną alternatywę dla leczenia operacyjnego. Zajmuje się również wykonywaniem iniekcji dostawowych i okołostawowych (m.in. kwas hialuronowy, osocze bogatopłytkowe PRP) wspomagających proces regeneracji tkanek i odbudowy stawów.
Od ponad pięciu lat pracuje w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym Szpitala Praskiego w Warszawie, gdzie zdobywa doświadczenie w diagnostyce oraz leczeniu chorób i urazów stawów — w tym stawu kolanowego, biodrowego, barkowego, łokciowego oraz nadgarstkowego. W ramach praktyki szpitalnej wykonuje również zabiegi operacyjne, co pozwala mu kompleksowo kwalifikować pacjentów zarówno do leczenia zachowawczego, jak i operacyjnego.
Szczególnym obszarem jego zainteresowań jest chirurgia kończyny górnej, zwłaszcza leczenie urazów i schorzeń obręczy barkowej. Specjalizuje się w małoinwazyjnych procedurach artroskopowych oraz w protezoplastyce stawu łopatkowo-ramiennego.
Stale rozwija swoje kompetencje zawodowe, uczestnicząc w licznych szkoleniach i konferencjach międzynarodowych — m.in. we Francji, Turcji, Grecji, Niemczech i Austrii. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Barku i Łokcia oraz Polskiego Towarzystwa Artroskopowego.
Konsultuje pacjentów w języku angielskim i hiszpańskim.
Ukończone kursy i szkolenia:
Kurs kadawerowy - protezoplastyka stawu ramiennego (2022, 2023, 2024)
Kurs Ultrasonografii narządu ruchu (2022)
Kurs Iniekcji Dostawowych pod kontrolą USG (2022)
Kursy artroskopii kończyny górnej (2023, 2024)
Berlin International Shoulder Course (2021, 2023, 2025)
Ocena MRI stawu ramiennego i kolanowego (2022, 2024)
Kurs chirurgii ręki oraz chirurgii rekonstrukcyjnej (2025)
Również leczy ścięgno Achillesa metodą Elektrolizy EPI.
