Rozcięgno podeszwowe to mocne pasmo tkanki łącznej biegnące od kości piętowej w kierunku palców. Zapalenie rozcięgna podeszwowego dotyczy najczęściej jego przyczepu do pięty, który wskutek przeciążenia staje się bolesny i zmienia swoją strukturę.
Rozcięgno pomaga utrzymywać łuk podłużny stopy i uczestniczy w przenoszeniu obciążeń podczas każdego kroku.
Problem zwykle nie powstaje w wyniku jednego urazu. Znacznie częściej przez tygodnie lub miesiące stopa otrzymuje większe obciążenie, niż tkanka jest w stanie tolerować. W obrębie rozcięgna mogą wtedy pojawiać się mikrouszkodzenia, pogrubienie i zmiany włókien.
To właśnie dlatego ból lokalizuje się zazwyczaj pod piętą, w okolicy przyczepu.
W materiałach medycznych można spotkać kilka nazw tego problemu:
Pacjenci używają czasem określenia „zapalenie ścięgna podeszwowego”, choć anatomicznie rozcięgno nie jest ścięgnem. W klasyfikacji ICD-10 problem ten oznaczany jest kodem M72.2.
Najbardziej charakterystycznym objawem jest ból pod piętą podczas pierwszych kroków rano albo po dłuższym odpoczynku. Po kilku minutach chodzenia dolegliwości często się zmniejszają, ale mogą ponownie narastać po długim staniu lub większej aktywności.
Ból zwykle znajduje się po podeszwowej, często bardziej przyśrodkowej stronie pięty. Pacjent może zauważyć charakterystyczny schemat:
Podobna reakcja pojawia się po długim siedzeniu. Pacjent wstaje z krzesła albo wysiada z samochodu i pierwszych kilka kroków jest wyraźnie bardziej bolesnych.
Dolegliwości mogą być opisywane jako kłucie, pieczenie albo uczucie nadepnięcia na ostry przedmiot. Przy bardziej zaawansowanym problemie ból może utrudniać dłuższe chodzenie, pracę stojącą czy aktywność sportową.
Charakterystyczny ból pierwszego kroku wynika z ponownego gwałtownego obciążenia wrażliwego przyczepu po okresie odpoczynku.
Nie każdy ból w okolicy pięty oznacza jednak problem rozcięgna. Ból znajdujący się przede wszystkim z tyłu pięty, wyraźne drętwienie, mrowienie albo nietypowy ból spoczynkowy powinny nakierować na szukanie innej przyczyny.
Najczęstszym mechanizmem jest stopniowe przeciążenie rozcięgna, czyli sytuacja, w której codzienne obciążenia zaczynają przekraczać zdolność tkanki do regeneracji. Problem może wystąpić zarówno u osoby aktywnej fizycznie, jak i u pacjenta, który większość dnia spędza na stojąco.
Znaczenie mają między innymi:
Szczególnie ważna jest łydka. Jeżeli jej ruchomość jest ograniczona, podczas chodu większe siły mogą być przenoszone przez stopę i przyczep rozcięgna. Dlatego praca nad łydką jest częstym elementem późniejszej rehabilitacji.
Rzadko udaje się wskazać jedną przyczynę. Częściej jest to kombinacja kilku zmian. Na przykład nowej pracy wymagającej stania, większej liczby kroków, ograniczonej ruchomości stawu skokowego i nagłego powrotu do sportu.
Nie. Zapalenie rozcięgna podeszwowego i ostroga piętowa to dwie różne zmiany, chociaż bardzo często występują w tej samej okolicy. Rozcięgno jest tkanką miękką, natomiast ostroga jest narostem kostnym widocznym w badaniu RTG.
| Zapalenie rozcięgna podeszwowego | Ostroga piętowa | |
|---|---|---|
| Co to jest? | zmiany w obrębie rozcięgna i jego przyczepu | narost kostny kości piętowej |
| Co odpowiada za typowy ból? | przeciążone tkanki przyczepu | sam narost nie musi boleć |
| Jak można ocenić zmianę? | badanie kliniczne i USG | RTG |
| Na czym koncentruje się leczenie? | na rozcięgnie i jego zdolności do obciążania | nie na mechanicznym usuwaniu narostu |
Ostroga może powstawać jako efekt długotrwałych zmian w miejscu przyczepu rozcięgna. Nie oznacza to jednak, że każdy pacjent z ostrogą będzie odczuwał ból. Narost kostny może być widoczny w RTG również u osób bez żadnych dolegliwości.
Możliwa jest też sytuacja odwrotna, gdzie pacjent ma typowy ból rozcięgna mimo niewielkich zmian kostnych.
Dlatego leczenie nie koncentruje się na „rozbijaniu ostrogi”, ale na leczeniu bolesnej tkanki i eliminowaniu przyczyn jej przeciążenia.
Więcej o samej zmianie kostnej: ostroga piętowa - objawy, przyczyny i diagnostyka.
Rozpoznanie zaczyna się od charakteru objawów i badania stopy. W CRS Clinic uzupełniamy je badaniem USG, które pozwala bezpośrednio ocenić rozcięgno i jego przyczep do kości piętowej.
Lekarz zwraca uwagę przede wszystkim na dokładne miejsce bólu, jego związek z pierwszymi krokami rano oraz reakcję stopy na obciążenie.
USG pozwala ocenić między innymi:
Wynik badania zawsze trzeba interpretować razem z objawami. Sam obraz USG nie zastępuje badania klinicznego i wywiadu pacjenta.
Badanie RTG odpowiada na inne pytanie. Zdjęcie rentgenowskie pokazuje kość i ewentualną ostrogę, ale nie pokazuje dokładnie samego rozcięgna. Dlatego stwierdzenie narostu nie wyjaśnia automatycznie przyczyny bólu.
Rezonans magnetyczny potrzebny jest znacznie rzadziej, przede wszystkim przy nietypowych objawach, braku poprawy lub konieczności wykluczenia innych przyczyn dolegliwości.
Znaczenie diagnostyczne ma również lokalizacja bólu. Jeżeli dolegliwości znajdują się z tyłu pięty, częściej bierze się pod uwagę problem ścięgna Achillesa albo sąsiadujących struktur. Pieczenie, drętwienie i mrowienie mogą natomiast wskazywać na podrażnienie nerwu.
Leczenie rozpoczyna się najczęściej od modyfikacji obciążenia, ćwiczeń i fizjoterapii. Celem nie jest całkowite „oszczędzanie” stopy, ale dobranie takiego poziomu aktywności, przy którym rozcięgno może stopniowo zwiększać swoją wytrzymałość. Jeżeli ból wywołują długie spacery, bieganie albo wielogodzinna praca stojąca, na pewien czas warto ograniczyć właśnie te aktywności.
Następnie stopniowo wprowadza się ruch.
Duże znaczenie mają ćwiczenia rozcięgna oraz łydki, wykonywane zarówno przy wyprostowanym, jak i ugiętym kolanie. Kolejnym etapem jest zwiększanie siły stopy i całej kończyny. Pomocniczo można stosować odpowiednio dobrane obuwie, taping, a u niektórych pacjentów wkładkę lub podporę łuku. Przy uporczywym bólu pierwszych kroków można rozważyć również ortezę nocną.
Najważniejsze jest jednak to, że żadna z tych metod nie powinna zastępować stopniowego odbudowywania zdolności stopy do obciążenia.
Fizjoterapia nie kończy się więc na chwilowym zmniejszeniu bólu. Jej celem jest doprowadzenie do sytuacji, w której pacjent ponownie może chodzić, stać i wykonywać swoją aktywność bez regularnego przeciążania rozcięgna.
Leczenie zabiegowe rozważa się przede wszystkim wtedy, gdy dolegliwości utrzymują się mimo prawidłowo prowadzonego leczenia zachowawczego albo stan rozcięgna wymaga dodatkowej interwencji.
W CRS Clinic zabiegi w obrębie rozcięgna wykonywane są pod stałą kontrolą USG, co pozwala lekarzowi obserwować położenie igły w czasie rzeczywistym. W zależności od sytuacji lekarz może rozważyć między innymi blokadę przeciwbólową, PRP lub elektrolizę EPI.
Blokada ma przede wszystkim ograniczyć ból, aby pacjent mógł wrócić do rehabilitacji i normalniejszego obciążania stopy.
PRP jest preparatem przygotowywanym z krwi pacjenta i może być rozważane jako metoda wspierająca leczenie tkanki.
Elektroliza EPI polega natomiast na wprowadzeniu igły do zmienionej części rozcięgna i zastosowaniu prądu galwanicznego. W CRS Clinic procedurę wykonuje lekarz ortopeda pod kontrolą USG przy użyciu aparatu Acure 8000.
Zabieg nie zastępuje fizjoterapii. Ma pomóc w przejściu do kolejnego etapu leczenia, natomiast o trwałym powrocie do sprawności decyduje również stopniowe odbudowanie zdolności stopy do pracy.
Pełną ścieżkę zabiegową, kwalifikację i aktualne koszty opisujemy tutaj: leczenie ostrogi piętowej i rozcięgna podeszwowego w Warszawie.
Iniekcja steroidowa może zmniejszyć ból, ale nie odbudowuje rozcięgna i nie usuwa przyczyny jego przeciążenia. Dlatego nie jest metodą wykonywaną automatycznie u każdego pacjenta.
Przy podejmowaniu decyzji lekarz bierze pod uwagę również możliwe działania niepożądane, w tym osłabienie rozcięgna oraz zmiany w obrębie poduszki tłuszczowej pięty.
Z tego powodu kolejnych iniekcji nie powinno się wykonywać rutynowo wyłącznie dlatego, że poprzednia czasowo zmniejszyła ból.
Szczegółowo wyjaśniamy działanie, przebieg i ograniczenia tej metody w osobnym materiale: zastrzyk na ostrogę piętową.
Fala uderzeniowa jest jedną z metod stosowanych przy przewlekłych dolegliwościach rozcięgna podeszwowego. Nie zastępuje jednak ćwiczeń ani stopniowej pracy nad zdolnością stopy do obciążenia.
W CRS Clinic nie wykonujemy tej procedury. Prowadzimy leczenie oparte na fizjoterapii, a u odpowiednio zakwalifikowanych pacjentów celowanych zabiegach wykonywanych pod kontrolą USG.
Nie oznacza to, że jedna metoda jest zawsze lepsza od drugiej. O wyborze postępowania powinien decydować lekarz po ocenie czasu trwania objawów, stanu rozcięgna i efektów wcześniejszej terapii.
Leczenie trwa zwykle od kilku tygodni do kilku miesięcy. Rozcięgno potrzebuje czasu, aby zmniejszyć swoją wrażliwość i ponownie przystosować się do codziennego obciążenia. Poprawa zazwyczaj następuje stopniowo.
Pierwszym sygnałem może być mniejszy ból podczas porannych kroków. Później zwiększa się dystans możliwy do przejścia bez nasilenia dolegliwości, a dopiero na dalszym etapie pacjent wraca do pełnego obciążenia i sportu.
Tempo zależy między innymi od czasu trwania objawów, rodzaju pracy, poziomu aktywności, stanu rozcięgna i regularności wykonywania zaleconych ćwiczeń.
Dlatego leczenie nie powinno być oceniane wyłącznie na podstawie tego, czy po kilku dniach ból całkowicie zniknął.
Operacja jest potrzebna rzadko i rozważa się ją dopiero przy przewlekłych, opornych na leczenie przypadkach. U większości pacjentów można prowadzić terapię metodami nieoperacyjnymi.
Zabieg chirurgiczny nie musi polegać na mechanicznym usunięciu ostrogi. Jego celem może być zmniejszenie napięcia działającego na rozcięgno.
W CRS Clinic koncentrujemy się na diagnostyce i leczeniu nieoperacyjnym. Jeżeli lekarz uzna, że problem wymaga leczenia chirurgicznego, pacjent kierowany jest do odpowiedniego ośrodka zajmującego się chirurgią stopy.
Do lekarza warto zgłosić się, jeżeli ból pod piętą utrzymuje się przez kilka tygodni, ogranicza chodzenie albo wraca mimo zmniejszenia obciążenia i ćwiczeń.
Wcześniejsza diagnostyka pozwala sprawdzić, czy źródłem dolegliwości rzeczywiście jest rozcięgno i czy nie ma innej przyczyny bólu.
Szczególnej uwagi wymagają natomiast:
Takie objawy nie pasują do typowego przebiegu przeciążenia rozcięgna i wymagają oceny lekarskiej.
W CRS Clinic zaczynamy od ustalenia, czy ból rzeczywiście pochodzi z rozcięgna podeszwowego i na jakim etapie znajduje się problem. Konsultacja obejmuje badanie kliniczne oraz diagnostykę USG stopy. Dopiero na tej podstawie ustalany jest plan leczenia.
U części pacjentów wystarczają odpowiednio dobrane ćwiczenia, zmiana obciążenia i fizjoterapia.
Jeżeli problem jest bardziej zaawansowany albo wcześniejsza terapia nie daje poprawy, lekarz może rozważyć procedurę wykonywaną pod kontrolą USG.
Ortopeda i fizjoterapeuta pracują nad różnymi elementami tego samego problemu: lekarz odpowiada za rozpoznanie i kwalifikację, a fizjoterapeuta pomaga odbudować ruchomość, siłę oraz tolerancję stopy na chodzenie, pracę i sport. W CRS Clinic specjaliści współpracują ze sobą w jednym miejscu, co pozwala prowadzić leczenie szybciej i skuteczniej.
Łagodne dolegliwości mogą zmniejszyć się po zmianie obciążenia, ale przy utrzymującym się bólu samo czekanie nie zawsze wystarcza. Jeżeli pięta boli przez wiele tygodni albo objawy regularnie wracają, warto ustalić przyczynę problemu i rozpocząć celowane leczenie.
Tak. Zwykle nie ma potrzeby całkowitego unieruchamiania stopy. Liczbę kroków i inne aktywności należy jednak dostosować tak, aby nie powodowały wyraźnego nasilenia bólu.
Przy aktywnych dolegliwościach bieganie często trzeba czasowo ograniczyć, szczególnie jeśli po treningu następnego ranka ból jest wyraźnie większy. Powrót do biegania powinien być stopniowy i zależeć od reakcji stopy na zwiększane obciążenie.
Preparaty miejscowe mogą czasowo zmniejszać dolegliwości, ale nie zwiększają siły ani zdolności rozcięgna do przenoszenia obciążenia. Dlatego mogą być jedynie dodatkiem do właściwego leczenia.
Nie istnieje jeden model odpowiedni dla wszystkich. Obuwie powinno być wygodne, stabilne i dostosowane do rodzaju aktywności. U części pacjentów dodatkowe wsparcie łuku może być pomocne, ale nie powinno zastępować ćwiczeń.
Diagnostykę można rozpocząć u ortopedy zajmującego się stopą i narządem ruchu. Lekarz ocenia źródło bólu i planuje dalsze leczenie, a ważnym elementem terapii jest często współpraca z fizjoterapeutą.
RTG pokazuje przede wszystkim struktury kostne, w tym ewentualną ostrogę piętową. Nie pozwala dokładnie ocenić samego rozcięgna, dlatego w CRS Clinic do jego oceny wykorzystujemy badanie kliniczne i USG.
W CRS Clinic prowadzi konsultacje ortopedyczne połączone z diagnostyką ultrasonograficzną (USG) oraz leczeniem małoinwazyjnym w zakresie schorzeń takich jak:
W swojej pracy wykorzystuje zabiegi sonochirurgiczne, czyli małoinwazyjne procedury wykonywane pod kontrolą USG, które stanowią skuteczną alternatywę dla leczenia operacyjnego. Zajmuje się również wykonywaniem iniekcji dostawowych i okołostawowych (m.in. kwas hialuronowy, osocze bogatopłytkowe PRP) wspomagających proces regeneracji tkanek i odbudowy stawów.
Od ponad pięciu lat pracuje w Oddziale Urazowo-Ortopedycznym Szpitala Praskiego w Warszawie, gdzie zdobywa doświadczenie w diagnostyce oraz leczeniu chorób i urazów stawów — w tym stawu kolanowego, biodrowego, barkowego, łokciowego oraz nadgarstkowego. W ramach praktyki szpitalnej wykonuje również zabiegi operacyjne, co pozwala mu kompleksowo kwalifikować pacjentów zarówno do leczenia zachowawczego, jak i operacyjnego.
Szczególnym obszarem jego zainteresowań jest chirurgia kończyny górnej, zwłaszcza leczenie urazów i schorzeń obręczy barkowej. Specjalizuje się w małoinwazyjnych procedurach artroskopowych oraz w protezoplastyce stawu łopatkowo-ramiennego.
Stale rozwija swoje kompetencje zawodowe, uczestnicząc w licznych szkoleniach i konferencjach międzynarodowych — m.in. we Francji, Turcji, Grecji, Niemczech i Austrii. Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Barku i Łokcia oraz Polskiego Towarzystwa Artroskopowego.
Konsultuje pacjentów w języku angielskim i hiszpańskim.
Ukończone kursy i szkolenia:
Kurs kadawerowy - protezoplastyka stawu ramiennego (2022, 2023, 2024)
Kurs Ultrasonografii narządu ruchu (2022)
Kurs Iniekcji Dostawowych pod kontrolą USG (2022)
Kursy artroskopii kończyny górnej (2023, 2024)
Berlin International Shoulder Course (2021, 2023, 2025)
Ocena MRI stawu ramiennego i kolanowego (2022, 2024)
Kurs chirurgii ręki oraz chirurgii rekonstrukcyjnej (2025)
Również leczy ścięgno Achillesa metodą Elektrolizy EPI.
