25 września 2025
Jakie zastrzyki na ból kręgosłupa lędźwiowego
Zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa dotyczą niewielkich stawów międzywyrostkowych, które łączą sąsiednie kręgi i pomagają kontrolować ruch kręgosłupa. Gdy krążki międzykręgowe tracą wysokość, stawy te przejmują większą część obciążenia, co może prowadzić do ich przeciążenia, przerostu i przewlekłego bólu pleców.
Ból zwykle pojawia się blisko kręgosłupa i nasila podczas odchylania tułowia do tyłu, długiego stania lub chodzenia. Leczenie najczęściej rozpoczyna się od fizjoterapii i zmiany codziennych obciążeń, a przy utrzymujących się dolegliwościach można rozważyć blokadę diagnostyczną oraz kriolezję pod kontrolą USG.
Leczenie może ograniczyć ból i poprawić sprawność, ale nie cofa zmian zwyrodnieniowych.
Stawy międzywyrostkowe to niewielkie stawy znajdujące się z tyłu kręgosłupa, które łączą sąsiednie kręgi. Umożliwiają płynny ruch, ograniczają nadmierne skręcanie i odchylanie kręgosłupa oraz przenoszą część działających na niego obciążeń.
Każdy ruchomy segment kręgosłupa składa się z krążka międzykręgowego oraz dwóch stawów międzywyrostkowych. Te trzy elementy tworzą tak zwany zespół trójstawowy i wspólnie odpowiadają za stabilność oraz ruchomość danego odcinka.
Z wiekiem krążek międzykręgowy może tracić wodę, elastyczność i wysokość. Wówczas zwiększa się nacisk na stawy międzywyrostkowe. Ich powierzchnie stopniowo się zużywają, torebki stawowe mogą ulegać podrażnieniu, a wokół stawów mogą tworzyć się zmiany kostne.
Taki proces określa się jako zwyrodnienie lub artropatię stawów międzywyrostkowych. W dokumentacji medycznej może pojawić się także nazwa spondyloartroza.
Sama obecność zmian zwyrodnieniowych nie oznacza jednak, że muszą one powodować ból. U części osób są widoczne w badaniach obrazowych, ale nie wywołują żadnych dolegliwości.
Stawy międzywyrostkowe zaczynają boleć najczęściej wtedy, gdy przez dłuższy czas są przeciążane lub muszą przejąć większą część obciążenia kręgosłupa. Może do tego dojść wraz z obniżaniem wysokości krążków międzykręgowych, po urazach albo przy niekorzystnym sposobie wykonywania codziennych ruchów.
Do rozwoju zmian zwyrodnieniowych mogą przyczyniać się:
Nie zawsze można wskazać jedną przyczynę. Najczęściej jest to wynik kilku nakładających się procesów, które przez wiele lat stopniowo zwiększają obciążenie stawów.
Dlatego leczenie nie powinno opierać się wyłącznie na wyniku rezonansu. Trzeba sprawdzić, jaki rodzaj ruchu wywołuje ból, jak pracują mięśnie i czy dolegliwości rzeczywiście pochodzą ze stawów międzywyrostkowych.
Zwyrodnienie stawów międzywyrostkowych najczęściej powoduje miejscowy ból po jednej lub obu stronach kręgosłupa. Dolegliwości zwykle nasilają się podczas odchylania tułowia do tyłu, obracania go, długiego stania oraz chodzenia.
Typowe objawy to:
Objawy mogą zmieniać się w zależności od dnia, poziomu aktywności i rodzaju wykonywanych czynności. U części pacjentów ból pojawia się okresowo, a u innych utrzymuje się przez wiele tygodni lub miesięcy.
Żaden pojedynczy objaw nie potwierdza jednak, że źródłem bólu są właśnie stawy międzywyrostkowe. Podobne dolegliwości mogą pochodzić również z krążka międzykręgowego, mięśni, stawu krzyżowo-biodrowego albo innych struktur kręgosłupa.
Ból stawów międzywyrostkowych jest najczęściej odczuwany blisko kręgosłupa, a nie dokładnie na jego środku. W odcinku lędźwiowym może obejmować dolną część pleców, pośladek, okolice biodra lub górną część uda.
Dolegliwości zwykle nie promieniują w typowy sposób aż do stopy. Ból może jednak rozchodzić się na sąsiednie okolice, dlatego pacjent nie zawsze potrafi precyzyjnie wskazać jego źródło.
Przy zmianach w odcinku szyjnym ból może być odczuwany w karku, z boku szyi, w okolicy potylicy, barku lub łopatki. W odcinku piersiowym może pojawić się między łopatkami albo z boku klatki piersiowej.
Miejsce bólu zależy od tego, które stawy są przeciążone. Dlatego podczas badania lekarz ocenia nie tylko punkt wskazywany przez pacjenta, ale również ruchy, które wywołują lub nasilają dolegliwości.
Ból stawów międzywyrostkowych jest zazwyczaj bardziej miejscowy niż ból spowodowany uciskiem lub podrażnieniem nerwu. Najczęściej nasila się przy wyproście kręgosłupa, długim staniu i obracaniu tułowia, natomiast rwa kulszowa częściej powoduje ból promieniujący wzdłuż nogi.
Przy rwie kulszowej mogą występować także:
Zmiany w krążkach międzykręgowych i stawach międzywyrostkowych często występują jednocześnie. Obniżenie krążka może zwiększać obciążenie stawów, dlatego u jednego pacjenta mogą pojawiać się zarówno objawy dyskopatii, jak i ból stawowy.
Nie należy więc rozpoznawać źródła bólu wyłącznie na podstawie jego lokalizacji. Potrzebne są badanie kliniczne, ocena neurologiczna i porównanie objawów z wynikami badań obrazowych.
Pilna konsultacja jest potrzebna wtedy, gdy bólowi kręgosłupa towarzyszą nowe objawy neurologiczne, zaburzenia oddawania moczu lub stolca albo nagłe pogorszenie ogólnego stanu zdrowia. Takie objawy nie są typowe dla prostego bólu stawów międzywyrostkowych i mogą wskazywać na poważniejszą przyczynę.
Pilnie skontaktuj się z lekarzem, jeśli występują:
W takich sytuacjach nie należy ograniczać się do domowych ćwiczeń ani odkładać diagnostyki. Konieczna jest ocena lekarska, a czasami również pilne badanie obrazowe.
Przerost, artropatia i sklerotyzacja to określenia opisujące różne elementy zmian zwyrodnieniowych stawów kręgosłupa. Nie oznaczają automatycznie konieczności wykonania zabiegu ani operacji, ponieważ o leczeniu decydują przede wszystkim objawy pacjenta i wynik badania.
W opisie rezonansu magnetycznego lub tomografii mogą pojawić się następujące określenia:
W opisach odcinka szyjnego mogą pojawić się również zmiany zwyrodnieniowe stawów Luschki, nazywanych stawami unkowertebralnymi. Nie są one tym samym co stawy międzywyrostkowe, ale również uczestniczą w stabilizacji szyjnego odcinka kręgosłupa i mogą ulegać zwyrodnieniu.
Najważniejsza zasada brzmi: leczy się pacjenta i jego dolegliwości, a nie sam opis rezonansu. Nawet wyraźne zmiany zwyrodnieniowe mogą nie być głównym źródłem bólu.
Rozpoznanie opiera się na rozmowie z pacjentem, badaniu klinicznym, analizie badań obrazowych, a w wybranych przypadkach na blokadzie diagnostycznej. Nie istnieje jeden objaw ani jeden wynik rezonansu, który samodzielnie potwierdzałby, że ból pochodzi właśnie ze stawów międzywyrostkowych.
Podczas wizyty lekarz pyta między innymi o:
Następnie oceniana jest ruchomość kręgosłupa, reakcja na wyprost i rotację, bolesność okolicy stawów, siła mięśniowa, czucie oraz odruchy neurologiczne.
RTG, tomografia komputerowa lub rezonans magnetyczny pomagają ocenić budowę kręgosłupa i wykluczyć inne przyczyny dolegliwości. Badania te nie pokazują jednak bezpośrednio, która struktura aktualnie boli.
Jeżeli obraz kliniczny wskazuje na stawy międzywyrostkowe, lekarz może zaproponować blokadę diagnostyczną. Wyraźne, choć czasowe zmniejszenie bólu po precyzyjnym podaniu środka znieczulającego przemawia za tym, że leczona okolica jest istotnym źródłem dolegliwości.
Ze zmianami zwyrodnieniowymi stawów kręgosłupa warto zgłosić się do neurochirurga lub ortopedy zajmującego się chorobami kręgosłupa i leczeniem bólu. Specjalista oceni, czy dolegliwości rzeczywiście pochodzą ze stawów międzywyrostkowych, czy ich przyczyną jest inna struktura.
Konsultacja neurochirurgiczna nie oznacza automatycznie kwalifikacji do operacji. Neurochirurg może prowadzić również leczenie nieoperacyjne, wykonywać blokady diagnostyczne i kwalifikować pacjentów do małoinwazyjnych zabiegów przeciwbólowych.
W CRS Clinic w Warszawie pacjentami z przewlekłym bólem kręgosłupa zajmują się neurochirurdzy specjalizujący się w interwencyjnym leczeniu bólu. W razie potrzeby współpracują z fizjoterapeutami, dzięki czemu leczenie może obejmować zarówno ograniczenie bólu, jak i poprawę sprawności.
Nasz zespół możesz poznać na stronie specjalistów CRS Clinic.
Leczenie zwyrodnienia stawów międzywyrostkowych najczęściej rozpoczyna się od metod nieoperacyjnych. Celem jest zmniejszenie bólu, poprawa ruchomości i zwiększenie tolerancji codziennych aktywności, ponieważ samych zmian zwyrodnieniowych nie można całkowicie cofnąć.
Fizjoterapia powinna być dopasowana do aktualnego stanu pacjenta, miejsca bólu i wyników badania. Nie chodzi wyłącznie o wzmacnianie mięśni brzucha lub wykonywanie przypadkowego zestawu ćwiczeń z internetu.
Terapia może obejmować poprawę ruchomości, naukę bezpiecznego wykonywania codziennych czynności, stopniowe wzmacnianie mięśni oraz zmianę ruchów, które nadmiernie przeciążają bolesny odcinek.
Ćwiczenia nie powinny powodować wyraźnego pogorszenia objawów. Jeżeli ból nasila się po każdym treningu, program wymaga ponownej oceny i modyfikacji.
Lekarz może okresowo zalecić leki przeciwbólowe lub przeciwzapalne. Ich rodzaj zależy od stanu zdrowia pacjenta, przyjmowanych preparatów i występujących przeciwwskazań.
Leki mogą pomóc opanować zaostrzenie, ale nie powinny zastępować diagnostyki i leczenia przyczyny przewlekłego bólu.
Ważne jest ograniczenie czynności, które regularnie wywołują silny ból, bez całkowitej rezygnacji z ruchu. Długotrwałe unikanie aktywności może prowadzić do osłabienia mięśni i dalszego pogorszenia tolerancji wysiłku.
Pacjent powinien stopniowo wracać do ruchu, a poziom aktywności zwiększać w sposób kontrolowany.
Jeżeli ból utrzymuje się mimo odpowiednio prowadzonego leczenia zachowawczego, lekarz może zaproponować zabieg celowany. W CRS Clinic wykonujemy pod kontrolą USG blokady oraz kriolezję gałęzi przyśrodkowych unerwiających stawy międzywyrostkowe.
Dobór metody zależy od wyników badania, czasu trwania bólu, odpowiedzi na wcześniejsze leczenie i efektu blokady diagnostycznej.
Blokada polega na precyzyjnym podaniu niewielkiej ilości środka w okolice stawu lub unerwiającej go gałęzi nerwu. Jej głównym celem jest sprawdzenie, czy czasowe wyłączenie przewodzenia bólu w tej okolicy rzeczywiście zmniejszy dolegliwości pacjenta.
Zabieg wykonywany jest przezskórnie, bez dużego nacięcia. Kontrola USG pozwala lekarzowi obserwować położenie igły i otaczające struktury w czasie rzeczywistym.
Po blokadzie pacjent powinien zwrócić uwagę na to, jak zmienił się jego ból podczas czynności, które wcześniej wywoływały dolegliwości. Ważna jest nie tylko poprawa w spoczynku, ale także możliwość łatwiejszego chodzenia, stania, prostowania lub obracania tułowia.
Wyraźna poprawa po blokadzie przemawia za tym, że stawy międzywyrostkowe lub ich unerwienie są istotnym źródłem bólu. Brak poprawy może wskazywać, że należy szukać innej przyczyny dolegliwości.
Blokada może mieć również działanie przeciwbólowe, jednak czas i stopień poprawy są indywidualne. Nie należy traktować jej jako sposobu na cofnięcie zwyrodnienia.
Kriolezję można rozważyć u pacjentów z przewlekłym bólem stawów międzywyrostkowych, u których leczenie zachowawcze nie przyniosło wystarczającej poprawy, a blokada diagnostyczna wskazuje właściwe źródło dolegliwości. Zabieg nie jest wykonywany wyłącznie na podstawie opisu rezonansu.
Kriolezja polega na kontrolowanym schłodzeniu niewielkich gałęzi nerwów czuciowych, które przekazują sygnały bólowe ze stawów międzywyrostkowych. Celem jest czasowe ograniczenie przewodzenia bólu bez operacyjnego usuwania lub stabilizowania elementów kręgosłupa.
Zabieg wykonuje się przezskórnie, po wcześniejszym znieczuleniu miejscowym. W CRS Clinic położenie sondy kontrolujemy za pomocą USG.
Efekt kriolezji może być różny u poszczególnych pacjentów. Zależy między innymi od trafności rozpoznania, liczby zajętych poziomów, czasu trwania bólu, współistniejących chorób kręgosłupa i późniejszego udziału w rehabilitacji.
Kriolezja ogranicza przekazywanie sygnałów bólowych, ale nie odbudowuje chrząstki ani nie usuwa zmian zwyrodnieniowych. Zmniejszenie bólu może natomiast ułatwić rozpoczęcie lub kontynuowanie fizjoterapii i zwiększenie codziennej aktywności.
W CRS Clinic w Warszawie leczenie rozpoczynamy od ustalenia, czy źródłem bólu rzeczywiście są stawy międzywyrostkowe. Nie kwalifikujemy pacjenta do zabiegu wyłącznie na podstawie widocznego w rezonansie przerostu, artropatii lub sklerotyzacji.
Ścieżka diagnostyki i leczenia może obejmować:
Zabiegi przy kręgosłupie wykonujemy pod kontrolą USG. Pozwala to lekarzowi obserwować położenie igły lub sondy oraz precyzyjnie dotrzeć do wybranej okolicy.
W CRS Clinic stosujemy kriolezję, czyli kontrolowane schłodzenie nerwu, a nie termolezję wykorzystującą wysoką temperaturę.
Nie wykonujemy operacji kręgosłupa. Jeżeli podczas konsultacji okaże się, że pacjent wymaga leczenia operacyjnego, informujemy o tym i kierujemy go do odpowiedniego ośrodka.
Poniżej odpowiadamy na najczęstsze pytania dotyczące artropatii, przerostu i leczenia stawów międzywyrostkowych. Odpowiedzi mają charakter ogólny, ponieważ wybór postępowania zawsze wymaga indywidualnego badania.
Zmiany zwyrodnieniowe są częstym elementem starzenia się kręgosłupa i same w sobie nie zawsze są groźne. Mogą jednak powodować przewlekły ból, ograniczenie ruchomości, a przy znacznym przeroście także współuczestniczyć w zwężeniu kanału kręgowego lub otworów międzykręgowych.
Nie można całkowicie cofnąć powstałych zmian strukturalnych. Można jednak ograniczyć ból, poprawić sprawność i zmniejszyć wpływ choroby na codzienne życie.
Nie. Przerost może być widoczny w rezonansie u osoby, która nie ma żadnych dolegliwości. Źródło bólu trzeba oceniać na podstawie objawów, badania klinicznego, a w wybranych przypadkach blokady diagnostycznej.
Artropatia jest szerszym określeniem choroby stawu, ale w opisach badań kręgosłupa często odnosi się właśnie do zmian zwyrodnieniowych. Znaczenie wyniku powinien ocenić lekarz w zestawieniu z objawami pacjenta.
Spondyloartroza oznacza zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa, przede wszystkim stawów międzywyrostkowych. Jest jednym z elementów szerszego procesu zwyrodnieniowego, który może obejmować także krążki międzykręgowe, trzony kręgów i więzadła.
Może promieniować do pośladka, biodra lub górnej części uda, ale zwykle nie biegnie typowo wzdłuż całej nogi aż do stopy. Taki przebieg częściej wskazuje na podrażnienie korzenia nerwowego, na przykład w przebiegu rwy kulszowej.
Nie. Rezonans pokazuje budowę kręgosłupa, ale nie zawsze pozwala wskazać strukturę odpowiedzialną za ból. Wynik trzeba porównać z dolegliwościami, badaniem klinicznym i odpowiedzią na leczenie diagnostyczne.
Blokada nie cofa zwyrodnienia. Może czasowo ograniczyć ból i pomóc ustalić, czy staw lub jego unerwienie rzeczywiście są źródłem dolegliwości.
Nie. Kriolezja jest zabiegiem przezskórnym wykonywanym bez dużego nacięcia i bez chirurgicznego usuwania elementów kręgosłupa. Jej celem jest ograniczenie lub całkowite wyłączenie przewodzenia sygnałów bólowych.
Rehabilitacja jest często ważną częścią dalszego leczenia. Zmniejszenie bólu może ułatwić rozpoczęcie ćwiczeń, poprawę kontroli ruchu i stopniowy powrót do większej aktywności.
Najczęściej nie. Leczenie rozpoczyna się od fizjoterapii, modyfikacji obciążeń, leczenia farmakologicznego i w niektórych przypadkach, zabiegów przeciwbólowych.
Operację rozważa się głównie wtedy, gdy występuje istotny ucisk na struktury nerwowe, niestabilność kręgosłupa, postępujące objawy neurologiczne albo brak poprawy mimo odpowiedniego leczenia nieoperacyjnego.
Warto zgłosić się do neurochirurga lub ortopedy specjalizującego się w chorobach kręgosłupa i leczeniu bólu. W CRS Clinic pacjentów z takimi dolegliwościami prowadzą neurochirurdzy wykonujący diagnostykę oraz zabiegi pod kontrolą USG.
Specjalista neurochirurgii.
W pracy zawodowej ukierunkowany m.in na stosowanie interwencyjnych metod leczenia bólu oraz neuromodulacji.
Leczy zachowawczo i operacyjnie:
- zespoły bólowe kręgosłupa (szyjnego, piersiowego i lędźwiowego) w przebiegu dyskopatii, niestabilności, urazów kręgów, choroby zwyrodnieniowej kręgosłupa oraz przetrwałe zespoły bólowe po zabiegach operacyjnych;
- choroby nerwów obwodowych: guzy nerwów obwodowych, neuropatie po urazach nerwów, neuropatie cukrzycowe, po półpaścu, neuropatie po leczeniu onkologicznym (CIPN), zespoły wieloobjawowego bólu miejscowego kończyn dolnych oraz górnych (CRPS);
- zespoły bólowe twarzy i głowy: ból neuropatyczny twarzy, neuralgia trójdzielna, szyjnopochodne dolegliwości bólowe głowy.
Specjalista interwencyjnego leczenia bólu - absolwent Pain School International (Międzynarodowej Szkoły Leczenia Bólu) Budapeszt, Węgry.
Pierwszy i jedyny w Polsce Cetryfikowany Sonografista Interwencyjny z certyfikatem CIPS wydawanym przez Światowy Instytut Bólu (World Institute of Pain).
Absolwent studiów Medycyna Bólu na Uniwersytecie Jagiellońskim oraz Europejskiej Szkoły Neurochirurgii (Praga, Belgrad, Walencja, Moskwa).
Stypendysta międzynarodowego programu szkoleniowego z zakresu stymulacji rdzenia kręgowego oraz zwojów czuciowych i nerwów obwodowych w dolegliwościach bólowych.
Obecnie w trakcie indywidualnego międzynarodowego programu mentorskiego z dziedziny zabiegów neuromodulacji i neurochirurgii czynnościowej realizowanego za pośrednictwem International Neuromodulation Society.
W praktyce lekarskiej szeroko wykorzystuje mało inwazyjne metody leczenia i diagnozowania: blokady pod kontrolą USG lub RTG, kriolezję, termolezję, termolezję pulsacyjną. Współpracuje z najlepszymi w Polsce specjalistami od zaawansowanych metod leczenia chorób kręgosłupa, w tym metod endoskopowych.
Członek European Association of Neurosurgical Societies (Europejskiego Towarzystwa Neurochirurgów), World Institute of Pain, European Pain Federation, International Neuromodulation Society oraz Polskiego Towarzystwa Badań nad Bólem.
Konsultuje pacjentów w języku polskim, angielskim i włoskim.
W CRS Clinic wykonuje: kriolezję kręgosłupa i blokady kręgosłupa pod kontrolą USG.
Neurochirurg z wiedzą ekspercką w zakresie swojej specjalizacji, leczenia bólu kręgosłupa, stosowania stymulacji TENS/EMS, stymulacji rdzenia kręgowego, terapii bólu i znieczulenia regionalnego.
Obecnie współpracujący, w zakresie leczenia operacyjnego, z Kliniką Neurochirurgii Państwowego Instytutu Medycznego MSWiA w Warszawie.
Ukończył, z wynikiem bardzo dobrym, prestiżowe studia podyplomowe Medycyna Bólu na Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie.
W zakresie jego szczególnych zainteresowań i kompetencji znajduje się leczenie bólu i dolegliwości w przebiegu:
Ukończył szereg wyjątkowych szkoleń w zakresie leczenia, w tym leczenia interwencyjnego, bólu kręgosłupa:
Twoja wiadomość dotarła do naszej rejestracji.
Oddzwonimy tak szybko, jak to możliwe.
