Mrowienie dłoni (parestezje) to objaw zaburzeń przewodnictwa nerwowego, najczęściej wynikający z mechanicznego ucisku na nerwy lub problemów metabolicznych. Choć chwilowe drętwienie może wynikać z niefortunnego ułożenia ręki, nawracające dolegliwości – zwłaszcza nocne – wymagają diagnostyki. W CRS Clinic specjalizujemy się w precyzyjnym lokalizowaniu źródła ucisku na nerw za pomocą dynamicznego USG oraz w leczeniu małoinwazyjnym (hydrodekompresja).
Kluczowe informacje dla pacjenta:
Uczucie igiełek, „prądu”, drętwienia i pieczenia to tzw. parestezje. Powstają, gdy przewodzenie impulsów w nerwie zostaje zaburzone przez ucisk, stan zapalny, niedobór witamin lub chorobę ogólnoustrojową. Czasem winne jest chwilowe ułożenie ręki, które przejściowo zmniejsza ukrwienie lub uciska nerw. Po zmianie pozycji objaw znika.
Gdy mrowienie nawraca, budzi w nocy, towarzyszy mu osłabienie chwytu lub wypadają rzeczy z ręki, obraz jest inny. W tle najczęściej kryje się ucisk nerwu pośrodkowego w kanale nadgarstka, rzadziej łokciowego w rowku łokciowym, szyjna przepuklina dysku, neuropatia cukrzycowa, niedobór witaminy B12 czy choroby tarczycy. Dlatego znaczenie ma zarówno charakter objawów, jak i ich rozmieszczenie w palcach.
Zespół cieśni nadgarstka rozwija się, gdy w wąskim kanale biegnącym pod więzadłem poprzecznym dochodzi do przewlekłego ucisku nerwu pośrodkowego. Ten nerw odpowiada za czucie w obrębie kciuka, palca wskazującego, środkowego i połowy palca serdecznego oraz za precyzyjne ruchy kciuka.
Klasyczny wzorzec: mrowienie i drętwienie tych palców nasilające się w nocy, konieczność „strzepywania” dłoni, ból promieniujący do przedramienia. Z czasem dochodzi osłabienie i zanik mięśni kłębu kciuka, gorszy chwyt szczypcowy, kłopot z zapinaniem guzików. Często winne są powtarzalne czynności z długotrwałym zgięciem nadgarstków, praca przy klawiaturze, przenoszenie ciężarów. Ciąża, niedoczynność tarczycy i cukrzyca podnoszą ryzyko.
W gabinecie lekarz wykona proste testy prowokacyjne, oceni czucie opuszków palców i siłę mięśni, a następnie sięgnie po badanie obrazowe (ultrasonograficzne), by potwierdzić diagnozę.
Nie każde drętwienie palców to cieśń. Lokalizacja i sytuacje wywołujące dolegliwości podpowiadają, gdzie szukać przyczyny. Poniższe zestawienie porządkuje najczęstsze scenariusze.
| Wzorzec objawów | Prawdopodobne miejsce problemu | Co zwykle nasila objawy | Wskazówki kliniczne |
| Kciuk, wskazujący, środkowy, połowa serdecznego | Nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka | Noc, praca przy klawiaturze, zgięcie nadgarstka | Ulgę daje strzepywanie dłoni |
| Palec mały i połowa serdecznego | Nerw łokciowy w rowku łokciowym lub kanale Guyona | Długie oparcie łokcia, jazda na rowerze | Osłabienie odwodzenia palców |
| Cała dłoń i część przedramienia | Korzenie nerwowe C6-C8 w odcinku szyjnym | Odchylenie głowy, noszenie ciężkiego plecaka | Ból szyi, promieniowanie od karku |
| Obie dłonie w „rękawiczkach” | Neuropatia obwodowa (np. cukrzyca, B12) | długotrwały bezruch, zimno | Często drętwieją też stopy |
| Epizodyczne blednięcie i mrowienie w zimnie | Skurcz naczyń, np. zespół Raynauda | Ekspozycja na chłód, stres | Zmiany koloru palców |
Jeśli zauważasz powtarzalny schemat, zanotuj go. Taka notatka wiele wnosi do rozmowy ze specjalistą.
Wywiad to połowa sukcesu. kluczowe będą odpowiedzi na pytania: od kiedy trwają objawy, które palce drętwieją, co je nasila i łagodzi, jak wygląda praca i aktywność fizyczna, czy występują choroby towarzyszące. Badanie fizykalne ocenia czucie, siłę, odruchy, zakres ruchu. Test Phalena i objaw Tinela przy cieśni nadgarstka bywają dodatnie.
Ultrasonografia wysokiej rozdzielczości pozwala zobaczyć nerw podczas ruchu kończyny, ocenić obrzęk, zwłóknienia i przestrzeń kanału nadgarstka. To badanie dynamiczne, bezbolesne, dostępne od ręki. Badania przewodnictwa nerwowego może być pomocne w potwierdzeniu stopnia uszkodzenia nerwu. odróżnić ucisk w nadgarstku od radikulopatii szyjnej. Przy podejrzeniu przyczyn ogólnoustrojowych przydatna bywa diagnostyka laboratoryjna, w tym poziom glukozy, TSH czy witaminy B12.
W początkowych stadiach warto wykorzystać metody niefarmakologiczne. Celem jest zmniejszenie ucisku i stanu zapalnego, ochrona nerwu i chwytu. Prosta zmiana nawyków potrafi zdziałać wiele.
Niekiedy lekarz zaleci leki przeciwzapalne, miejscowe iniekcje sterydowe lub fizjoterapię nastawioną na ergonomię, stabilizację łopatki, odcinka szyjnego i poprawę ślizgu nerwów. Przy konflikcie w okolicy nerwu łokciowego znaczenie ma unikanie długotrwałego opierania łokci i spanie z wyprostowanym stawem.
Gdy mrowienie dłoni nie ustępuje mimo mądrych zmian i rehabilitacji, a badania wskazują na ucisk nerwu w kanale nadgarstka, warto rozważyć leczenie małoinwazyjne. W CRS Clinic stosujemy hydrodekompresję nerwu pośrodkowego pod kontrolą ultrasonografii.
Na czym polega ten zabieg? Cienką igłą, pod stałą wizualizacją USG, lekarz wprowadza niewielką objętość płynu wokół nerwu, oddzielając go mechanicznie od przylegających, obrzękniętych tkanek. Najczęściej używa się roztworu soli fizjologicznej połączonej z odpowiednim lekiem. Efekt to więcej przestrzeni, lepszy poślizg nerwu i zmniejszenie drażnienia. Całość trwa kilkanaście minut, w znieczuleniu miejscowym, bez pobytu w szpitalu.
Bezpieczeństwo podnosi fakt, że operator widzi igłę i wszystkie wrażliwe struktury w czasie rzeczywistym. To przekłada się na wysoką skuteczność i niskie ryzyko powikłań. W wielu przypadkach pacjenci opisują szybką poprawę drętwienia, zmniejszenie bólu nocnego i lepszą sprawność chwytu już w pierwszych tygodniach.
Nerwy nie są strukturami statycznymi. Podczas ruchu ślizgają się względem sąsiadujących tkanek. Zrosty i pogrubienia troczka zacierają ten ślizg i prowokują objawy. Obrazowanie dynamiczne pozwala zidentyfikować miejsca, w których nerw „przykleja się” podczas zgięcia i wyprostu, a następnie uwolnić go dokładnie tam, gdzie to potrzebne. Ten wymiar zabiegu różni hydrodekompresję od wstrzyknięć wykonywanych „na oko”.
Po krótkim odpoczynku pacjent wraca do domu. Zalecamy oszczędzanie ręki przez kilka dni, pracę nad ergonomią i zalecone ćwiczenia ślizgów. Do aktywności biurowej większość osób wraca szybko, a do większych obciążeń po ocenie kontrolnej. W sytuacjach zaawansowanego uszkodzenia nerwu plan leczenia bywa łączony z fizjoterapią ukierunkowaną na siłę i koordynację kciuka.
Ustalenie wskazań do zabiegu zawsze odbywa się podczas konsultacji, po ocenie klinicznej i badaniach. Przydatna jest krótka charakterystyka pacjentów, którzy szczególnie korzystają z tej metody.
Sygnały alarmowe to narastające osłabienie chwytu, zanik mięśni kłębu kciuka, utrata czucia w opuszkach palców, objawy obustronne z zaburzeniami równowagi lub dolegliwości po urazie szyi. Nagłe drętwienie ręki połączone z opadaniem kącika ust, trudnością w mówieniu albo zawrotami głowy wymaga pilnego wezwania pomocy medycznej.
W innych sytuacjach sens ma po prostu rozsądna czujność. Jeśli mrowienie trwa dłużej niż kilka tygodni, jeśli przerywa sen lub ogranicza pracę, konsultacja pozwala uniknąć przewlekłego uszkodzenia nerwu i długiej rehabilitacji. W CRS Clinic przeprowadzamy ocenę kliniczną, USG, a w razie potrzeby badania przewodnictwa, by zaproponować plan oparty na dowodach i dopasowany do etapu choroby.
Gdy objawy są łagodne, a ucisk niewielki, odpowiednio dobrany program ćwiczeń, szyna i ergonomia potrafią znacząco zmniejszyć dolegliwości. Jeśli jednak badania wykazują istotny konflikt i utrzymuje się osłabienie czucia lub siły, same ćwiczenia zwykle nie wystarczą.
Odczuwalne jest krótkie ukłucie i uczucie rozpierania w czasie podawania płynu. Znieczulenie miejscowe sprawia, że dyskomfort jest niewielki i krótkotrwały.
Jeśli zabieg dotyczy ręki dominującej i pacjent nie ma objawów zawrotów czy osłabienia, często możliwy jest powrót do prowadzenia już następnego dnia. Zalecenia są jednak indywidualizowane.
Kluczowe są ergonomia, wykonywanie ćwiczeń, utrzymanie sprawności tkanek miękkich i kontrola chorób towarzyszących. U części pacjentów pojedynczy zabieg daje wieloletnią poprawę, u innych, zwłaszcza przy obciążeniach zawodowych, bywa potrzebna kolejna interwencja lub połączenie różnych metod.
Zajmuje się zarówno operacyjnym jak i zachowawczym leczeniem urazów, schorzeń i przeciążeń w obrębie stawów kończyny dolnej i górnej.
Szczególnym obszarem zainteresowania i rozwijania specjalistycznej praktyki jest leczenie zachowawcze poprzez zastosowanie tzw. sonochirurgii - wykonywania mało inwazyjnych zabiegów pod kontrolą ultrasonografu (USG). Zabiegi sonochirurgiczne mogą być alternatywą dla zabiegu operacyjnego lub skuteczną metodą obniżania dyskomfortu i poziomu bólu np. w trakcie leczenia choroby zwyrodnieniowej.
W razie potrzeby, już w trakcie pierwszej konsultacji, przeprowadza zabiegi sonochirurgiczne u pacjentów z następującymi schorzeniami:
Państwowy Egzamin Specjalizacyjny zdał z jednym z najwyższych wyników w Polsce. Stale podnosi swoje kwalifikacje w ramach szkoleń, kursów i staży. Uczestnik licznych kursów zawodowych m.in. z ultrasonografii narządu ruchu, leczenia schorzeń stawu kolanowego, biodrowego, ręki, nadgarstka, stawu łokciowego.
Jest członkiem Polskiego Towarzystwa Chirurgii Ręki oraz zasłużonym Honorowym Dawcą Krwi.
